اصل داستان به نظر میرسد همین است. ترامپ میخواهد حتی شده با ایجاد یک وقفهی کوتاه و یادداشت تفاهم، موقتا از رکود بزرگ اقتصاد جهانی و باخت در انتخابات نوامبر جلوگیری کند. بازگشایی تنگه هرمز با جنگ و ادامهی محاصره اقتصادی دو پیامد سنگین داشت: برای ایرانیهای مخالف رژیم، خوشایند، چون منجر به فروپاشی رژیم و ورود زمینی ارتش امریکا میشد. اما تفسیر این موضوع برای سیاست گذاران پنتاگون و وزارت خارجه به معنای پایان کار جمهوری خواهان و افتادن در گرداب ترنزیشن و آلترناتیو بود.
چیزی که بیشتر به چشم میآید این است که آنها اپوزیسیون ایرانی را در مجموع، به عنوان اهرم اجرایی برای ورود به این وضعیت بسیار پیچیده و بحرانی، به هر دلیلی که ممکن است خوشایند گروهها نباشد قابل اعتماد ندیدند! کاری به درست و نادرستی این گزاره ندارم خود گروهها ضروری است که صادقانه و هماندیشی با نخبگان مشفق، تحلیل یک وضعیت واقعی را استخراج کنند. لجاجت و تعصب بر سر این موضوع که عملکرد ما بینقص بوده؛ انحراف از فهم مساله است.
اگر جمهوری اسلامی، آسیبهای دریافت شده را به معنای تغییر ساختار و اصلاحات بنیادی تفسیر کند، وارد دوران استحاله رژیم میشود (سناریوهای استحاله باید از سمت همه اپوزیسیون ادراک شود و متغیر نامعلوم فرض نشود) و اگر آن را به معنای فرصتی برای جهش هستهای و ساخت بازدارندگی جدید با بمب اتم ببیند به سمت آن خواهد رفت.
این موضوعات را اپوزیسیون ایرانی باید به جای سرزنش و مقصر نشان دادن ترامپ، سناریو نویسی و برای خود اولویت بندی کند. تمرکز خود را به داخل ساختار رژیم، موضوع استحاله و اعتراضات نزدیک ببرد و همچنان کوچکترین نشانههای جهش هستهای را گزارش و افشا کند.
از دیگر سو لازم است اپوزیسیون عمیقا بیاندیشد که چرا جذب و دفع سیاسی او ناکارآمد بوده است. آیا اصلا به این موضوع باور دارد یا خیر؟ منظورم دقیقا: Inclusion and Exclusion Mechanisms است. پادشاهی خواهان نسبت به توده مردم در این باره نسبتا موفق بودند، اما آیا میتوانند همین را دقیقا در سوی شریان ثروت در ایران و سیاست گذاران بینالمللی نیز نشان دهند؟ تردید دارم و این پرسش شامل جمهوری خواهان رنگارنگ ایرانی نیز میشود.
اصلا نمیدانم چقدر دغدغه این موضوعات را دارند؛ اما فرصت چندانی باقی نمانده است. از پالیسی پیپر ماه می ۲۰۲۵ حدود ۱۶ هفته باقی مانده است؛ پس از آن وارد چرخه جدید تحولات خواهیم شد. روزهای سخت و خونینی همچنان در پیش است. ممکن است مجددا امریکاییها به جنگ بازگردند اما احتمال حداقل تا پس از ماه نوامبر ضعیف شده است. حتی اگر بازگردند: اپوزیسیون ما چه خواهد کرد. به نظر میرسد پیش از هرگونه اقدام عملیاتی اپوزیسیون لازم است با پرسشهای جدی مواجه شود و حامیان تایید کننده موفقیت را از اطراف خود دور کند.
